Koszt audytu fundacji rodzinnej często bywa porównywany z kosztem badania sprawozdania finansowego spółki. Taki punkt odniesienia jest jednak tylko częściowo trafny. Ustawa o fundacji rodzinnej przewiduje odrębny, regularny audyt działalności fundacji, a jego zakres wykracza poza samo sprawdzenie danych finansowych. W praktyce oznacza to większy zakres pracy i szerszą odpowiedzialność po stronie osób przeprowadzających audyt.
W fundacji rodzinnej audyt przeprowadza się co najmniej raz na cztery lata. Jeżeli natomiast sprawozdanie finansowe fundacji podlega badaniu zgodnie z ustawą o rachunkowości, audyt przeprowadza się corocznie przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego. W przypadku spółki z o.o. sytuacja wygląda inaczej, ponieważ obowiązek badania rocznego sprawozdania finansowego powstaje co do zasady dopiero po spełnieniu ustawowych przesłanek, między innymi dotyczących zatrudnienia, sumy aktywów i wysokości przychodów. Wiele spółek z o.o. nie ponosi więc regularnego kosztu audytu w ogóle.
Co obejmuje audyt fundacji rodzinnej?
Audyt fundacji rodzinnej nie ogranicza się do sprawdzenia, czy księgi rachunkowe i sprawozdanie finansowe zostały sporządzone prawidłowo. Audyt obejmuje ocenę zarządzania aktywami fundacji, zaciągania i wykonywania zobowiązań oraz realizacji obowiązków publicznoprawnych, w tym podatkowych. Oznacza to konieczność analizy nie tylko samych dokumentów księgowych, lecz także uchwał, decyzji organów, podstaw prawnych poszczególnych działań i ich zgodności z ustawą oraz statutem.
Kto może przeprowadzić audyt fundacji rodzinnej?
Ustawa przewiduje, że audyt fundacji rodzinnej może przeprowadzić firma audytorska albo zespół audytorów. Jeżeli audyt prowadzi zespół, musi on obejmować biegłego rewidenta, doradcę podatkowego oraz adwokata lub radcę prawnego. Już sam ten wymóg pokazuje, że ustawodawca traktuje audyt fundacji rodzinnej jako kontrolę wymagającą równoczesnej oceny rachunkowej, podatkowej i prawnej. To przekłada się na wyższy koszt niż w sytuacji, w której analiza ogranicza się do standardowego badania sprawozdania finansowego.
Struktura majątku fundacji wpływa na koszt audytu
Fundacja rodzinna stanowi strukturę służącą gromadzeniu majątku, zarządzaniu nim w interesie beneficjentów oraz wykonywaniu świadczeń na ich rzecz. W praktyce oznacza to, że w jej majątku często znajdują się udziały w spółkach, nieruchomości, środki pieniężne, prawa majątkowe lub inne aktywa, które wymagają nie tylko ewidencji, ale również oceny zgodności sposobu ich wykorzystania z celem fundacji i treścią jej dokumentów wewnętrznych. Im bardziej rozbudowana struktura majątku, tym większy zakres materiału do sprawdzenia podczas audytu.
Uporządkowana dokumentacja może obniżyć koszt audytu
Na wysokość wynagrodzenia za audyt wpływa nie tylko ustawowy zakres kontroli, ale również poziom przygotowania samej fundacji. Jeżeli dokumenty są uporządkowane, decyzje organów prawidłowo udokumentowane, a powiązanie między operacjami majątkowymi i księgowymi jest czytelne, audyt przebiega sprawniej. Jest to praktyczny wniosek wynikający z szerokiego zakresu audytu fundacji rodzinnej oraz z ogólnej zasady, zgodnie z którą badana jednostka ma obowiązek zapewnić dostęp do ksiąg i dokumentów oraz udzielić niezbędnych wyjaśnień. Właśnie wtedy analiza zagadnienia kosztu audytu fundacji rodzinnej przestaje sprowadzać się do samej stawki za usługę, a zaczyna dotyczyć jakości przygotowania całej organizacji do kontroli.
Podsumowanie
Audyt fundacji rodzinnej bywa droższy niż audyt spółki, ponieważ ma szerszy zakres i częściej wynika wprost z ustawy. Osoby wpisujące w wyszukiwarkę „audyt fundacji rodzinnej koszt” szybko zauważają, że chodzi nie tylko o kontrolę danych finansowych, ale również o ocenę dokumentacji, majątku i rozliczeń podatkowych. Przy przygotowaniu fundacji do takiego audytu pomocne może być wsparcie prawne i podatkowe, przykładowo ze strony Radców Prawnych i Doradców Podatkowych z GWS. Fundacja z reguły łączy cele sukcesyjne, majątkowe i organizacyjne, dlatego audyt powinien być nie tylko obowiązkiem ustawowym, ale również elementem porządkowania całej struktury.
